| schema:text
| - Niet de echte maan
Afbeelding die Mare Orientale zou tonen, is met AI gemaakt
14.4.2026, 21:09 (CEST)
De vlucht rond de maan die van 1 tot 11 april 2026 werd gemaakt door vier astronauten in het kader van NASA's Artemis II-missie, spreekt tot de verbeelding. Een Facebookgebruiker plaatst een afbeelding van een maanlandschap met een indrukwekkende krater.
"Voor het eerst in de menselijke geschiedenis is het volledige Orientale-bekken, een enorme en mysterieuze formatie op de Maan, volledig zichtbaar gemaakt door NASA's Artemis II-bemanning", schrijft hij erbij. Is dit echt het inslagbekken van de Mare Orientale?
Beoordeling
Nee, de afbeelding is met AI gemaakt. NASA publiceerde echte foto's van de Mare Orientale, die werden gemaakt tijdens de Artemis II-missie van april 2026, maar daar hoort dit plaatje niet bij.
Feiten
Het Orientale-bekken is een inslagkrater aan de uiterst linkerkant van de maan. Vanaf de aarde is er soms een klein stukje van te zien. De bemanning van de Artemis II-missie vloog eroverheen en maakte er foto's van. De afbeelding die op Facebook wordt gedeeld, is echter niet terug te vinden tussen de foto's van de maan die NASA publiceerde.
Op de echte foto's, onder andere hier, hier, hier, hier en hier, is het Orientale-bekken goed zichtbaar. Het is weliswaar een ronde krater, maar de perfecte concentrische cirkels op de afbeelding in de Facebookpost corresponderen niet met diens uiterlijk. Bovendien mist op de Facebook-afbeelding het zwarte vlak vulkanisch gesteente in het midden, dat het Orientale-bekken al miljarden jaren kenmerkt.
De krater op de afbeelding in de Facebookpost lijkt te mooi om waar te zijn, en dat is die ook. Met een reverse image search is de waarschijnlijke oorsprong van de afbeelding te achterhalen. De vroegste verschijning ervan die Deutsche Presse-Agentur (dpa) kon vinden, verscheen op het Facebookprofiel Beyond the Stars, waarop niets anders staat dan door AI gegenereerde plaatjes van hemellichamen.
Mare Orientale
De astronauten die onlangs met de Artemis II-missie om de maan vlogen, zijn de eerste mensen die ooit met eigen ogen de Mare Orientale volledig hebben gezien.
De Mare Orientale is een 'zee' van basalt (gestolde lava) met een diameter van 300 km die, gezien vanaf de aarde, vlak bij de zuidwestelijke rand van de maan ligt. Vroege astronomen dachten dat de donkere vlekken op de maan zeeën waren. Vandaar de benaming 'mare': het Latijnse woord voor zee.
De Mare Orientale en de concentrisch eromheen gelegen bergketens vormen samen het Orientale-bekken, met een doorsnee van ongeveer 950 km. Het bekken ontstond zo'n 3,8 miljard jaar geleden door de inslag van een planetoïde of komeet.
Er bestonden al wel beelden van de Mare Orientale, gemaakt door onbemande satellieten zoals de Russische Zond 8 in 1970 of NASA's ruimtevaartuigen Ebb en Flow van de GRAIL-missie in 2011-2012. De bemande ruimtemissie Apollo 17 vloog in 1972 over de Mare Orientale, maar het bekken was toen niet verlicht door de zon en slechts gedeeltelijk zichtbaar in het zwakke weerschijn van de aarde.
(Stand van zaken: 14.4.2026)
Links
NOS: Artemis II-missie (gearchiveerd)
Artemis II Lunar Flyby fotogalerij (gearchiveerd)
Artemis II-beelden Orientale-bekken I, II, III, IV & V (gearchiveerd I, II, III, IV & V)
Over reverse image search (gearchiveerd)
Vroegste Facebookpost AI-plaatje (gearchiveerd)
Facebookprofiel Beyond the Stars (gearchiveerd)
BBC over Mare Orientale I & II (gearchiveerd I & II)
NASA over Mare Orientale (gearchiveerd)
NASA: Maria op de maan (gearchiveerd)
Over dpa-factchecks
Deze factcheck is geschreven in het kader van het Third Party Fact Checking-programma van Facebook/Meta. Meer informatie over dit initiatief vindt u hier.
Uitleg van Facebook/Meta over de omgang met accounts die onjuiste informatie verspreiden, vindt u hier.
Inhoudelijke aan- of opmerkingen kan u sturen naar factcheck-netherlands@dpa.com met een link naar de desbetreffende Facebookpost. Gelieve hiervoor de juiste sjablonen te gebruiken. Richtlijnen voor bezwaren vindt u hier.
|
![[RDF Data]](/fct/images/sw-rdf-blue.png)
![[cxml]](/fct/images/cxml_doc.png)
![[csv]](/fct/images/csv_doc.png)
![[text]](/fct/images/ntriples_doc.png)
![[turtle]](/fct/images/n3turtle_doc.png)
![[ld+json]](/fct/images/jsonld_doc.png)
![[rdf+json]](/fct/images/json_doc.png)
![[rdf+xml]](/fct/images/xml_doc.png)
![[atom+xml]](/fct/images/atom_doc.png)
![[html]](/fct/images/html_doc.png)