| schema:text
| - Volledig vrijwillig
Of je de digitale euro en eID gebruikt, beslis je zelf
6.2.2026, 12:07 (CET)
"Als deze jongens een 100 procent digitaal systeem krijgen met een digitaal ID en programmeerbaar geld, raad eens? Je hebt deze maand niet je vaccinatie laten zetten? Dan krijg je je geld niet. Je maakt je kind niet transgender? Dan zetten ze je geld uit", speculeert voormalig investeringsbankier Catherine Austin Fitts in een video op sociale media. Hoe zit dat, moeten we ons zorgen maken over onze vrijheid met de komst van de digitale euro en identiteit?
Beoordeling
Nee. Het gebruik van de digitale euro en digitale identiteit zijn beide volledig vrijwillig. Andere betaalmethoden en manieren om je te identificeren worden niet weggenomen. De digitale euro en digitale ID kunnen daarnaast niet ingezet worden om bepaald gedrag af te dwingen. Er wordt juist voor gezorgd dat de privacy rondom de twee innovaties sterk is.
Feiten
In de post wordt central bank digital currency (CBDC) genoemd. In Europa gaat het daarbij om de digitale euro, een vorm van digitaal geld die nog in de maak is. Het is een elektronische vorm van het geld in je portemonnee, die zal werken met een pasje of een app. De digitale euro zal door de Europese Centrale Bank (ECB) uitgegeven worden en niet door commerciële banken zoals giraal geld.
Daarnaast wordt in de Facebookpost ook over de digitale identiteit gesproken. Ook dat begrip hebben we binnen de Europese Unie. De Europese digitale identiteit (eID) is een soort van digitale identiteitskaart om je bijvoorbeeld online te kunnen identificeren. Het staat geheel los van de digitale euro.
Gebruik vrijwillig
In tegenstelling tot de digitale euro is een eID in Nederland al beschikbaar, namelijk in de vorm van de DigiD. Eind 2026 moeten alle landen binnen de Europese Unie hun inwoners een eID kunnen aanbieden.
Dat ook de digitale euro er komt, lijkt steeds waarschijnlijker. Op 19 december 2025 stemde de Raad van de Europese Unie in met de komst, maar toch moeten er nog een aantal hordes genomen worden. Zo moet ook het Europees Parlement nog akkoord gaan. De Europese Centrale Bank (ECB) verwacht dat het betaalmiddel in 2029 ingezet zou kunnen worden.
Gebruikmaken van de digitale euro wordt geheel vrijwillig. Andere betaalmiddelen, namelijk contant geld en giraal geld, verdwijnen niet. En ook het eID is vrijwillig. Je kunt het aanvragen als aanvulling op bestaande digitale identificatiemiddelen, en je houdt controle over welke gegevens je deelt. Een scenario zoals omschreven in de video lijkt dus niet voor de hand te liggen. Van "100 procent digitaal systeem" is geen sprake.
Niet programmeerbaar
Keer op keer gaan op sociale media daarnaast geruchten rond over de programmeerbaarheid van de digitale euro: daarmee zouden namelijk voorwaarden gesteld kunnen worden, bijvoorbeeld over wanneer of waaraan je geld uitgeeft. Maar die geruchten blijken niet te kloppen. De ECB stelt namelijk nadrukkelijk dat de digitale euro niet programmeerbaar wordt. Deutsche Presse-Agentur (dpa) schreef al meerdere factchecks over dit onderwerp.
Iemand dwingen om zich te laten vaccineren of om een kind een geslachtsverandering door te laten maken zou dus met de digitale euro niet mogelijk zijn. Sterker nog: privacy staat juist voorop als het gaat om zowel de digitale euro als het eID. Betalingen met de digitale euro zullen niet traceerbaar zijn. En bij het eID geldt dat burgers zelf kunnen kiezen welke informatie zij willen delen. Daarnaast zorgt de Wet digitale overheid er in Nederland voor dat je veilig kunt inloggen bij instanties.
(Stand van zaken: 6.2.2026)
Links
Facebookpost (gearchiveerd I & II)
Cambridge House over Catherine Austin Fitts (gearchiveerd)
DNB over de digitale euro (gearchiveerd)
Europese Centrale Bank over de digitale euro (gearchiveerd)
Rijksoverheid over de digitale euro (gearchiveerd)
Europese Commissie over de Europese digitale identiteit (gearchiveerd)
Rijksoverheid over DigiD (gearchiveerd)
Europese Raad over de digitale euro (gearchiveerd)
Cumulus - definitie giraal geld (gearchiveerd)
Europese Commissie - regulatie eID (gearchiveerd)
Europese Raad over vrijwilligheid digitale identiteit (gearchiveerd)
Televisieprogramma Radar over de digitale euro (gearchiveerd)
Europese Centrale Bank over programmeerbaarheid digitale euro (gearchiveerd)
Eerdere factchecks van dpa over dit onderwerp: I, II en III
Rijksoverheid - veelgestelde vragen digitale euro (gearchiveerd)
Over dpa-factchecks
Deze factcheck is geschreven in het kader van het Third Party Fact Checking-programma van Facebook/Meta. Meer informatie over dit initiatief vindt u hier.
Uitleg van Facebook/Meta over de omgang met accounts die onjuiste informatie verspreiden, vindt u hier.
Inhoudelijke aan- of opmerkingen kan u sturen naar factcheck-netherlands@dpa.com met een link naar de desbetreffende Facebookpost. Gelieve hiervoor de juiste sjablonen te gebruiken. Richtlijnen voor bezwaren vindt u hier.
|
![[RDF Data]](/fct/images/sw-rdf-blue.png)
![[cxml]](/fct/images/cxml_doc.png)
![[csv]](/fct/images/csv_doc.png)
![[text]](/fct/images/ntriples_doc.png)
![[turtle]](/fct/images/n3turtle_doc.png)
![[ld+json]](/fct/images/jsonld_doc.png)
![[rdf+json]](/fct/images/json_doc.png)
![[rdf+xml]](/fct/images/xml_doc.png)
![[atom+xml]](/fct/images/atom_doc.png)
![[html]](/fct/images/html_doc.png)